Nevalı Çori

Hilvan ilçesine bağlı Güluşağı Mahallesi'nin kuzeybatısında, Fırat Nehri'nin orta kesiminde kurulmuş bir Çanak Çömleksiz Neolitik B yerleşimiydi; MÖ 8400-8100 yıllarına tarihleniyordu. Burada dünyanın bilinen en eski tapınaklarından biri, Göbeklitepe'dekilere benzer T biçimli sütunlu bir kült yapısı ve anıtsal insan heykelleri ortaya çıkarılmış, ayrıca evcilleştirilmiş en eski siyez buğdayı örnekleri bulunmuştu. 1993'te Atatürk Barajı'nın suları yükselmeden önce Prof. Harald Hauptmann başkanlığında kurtarma kazısı yapıldı; tapınak yapısı sökülerek Şanlıurfa Müzesi'ne taşındı ve orada yeniden kuruldu. Höyüğün kendisi bugün tamamen baraj gölü sularının altındadır ve yerinde ziyaret edilemez; kalıntılarını görmek için Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi'ne gidilmesi gerekiyor.