Göbeklitepe

Şanlıurfa il merkezinin 18 km kuzeydoğusunda, Örencik köyü yakınlarında yer alan Göbeklitepe, M.Ö. 9600-8200 civarına (Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ) tarihlenen ve insanlık tarihinin bilinen en eski anıtsal tapınak kompleksi kabul edilen çığır açıcı bir arkeolojik sit alanıdır. 1995 yılında Prof. Dr. Klaus Schmidt başkanlığında başlatılan kazılar, avcı-toplayıcı insanların yerleşik hayata ve tarıma geçmeden önce anıtsal yapılar inşa ettiğini kanıtlayarak tarih kitaplarını yeniden yazdırmıştır. Alan, 2018 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne tescil edilmiştir.

Örenyerinde çapları 10 ila 30 metre arasında değişen dairesel tapınak yapıları ve bu yapıların merkezinde yükselen, ağırlıkları 10 ila 20 tonu bulan devasa T biçimli kireçtaşı dikilitaşlar yer alır. Bu dikilitaşların üzerinde stilize insan kolları, tilki, yılan, yaban domuzu, turna, akbaba ve aslan gibi hayvan kabartmaları ile soyut semboller kusursuz bir taş işçiliğiyle kabartılmıştır.

Alan modern bir çelik çatı örtüsü ve ahşap gezi platformlarıyla korunmaktadır. Ziyaretçiler örenyerine giriş merkezindeki interaktif simülasyon ve bilgilendirme müzesini gezdikten sonra servis araçlarıyla kazı alanına çıkar. Alanı hakkıyla gezmek için en az 2 saat ayrılmalıdır. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı alanda Müzekart geçerlidir; Şanlıurfa merkezinden düzenli belediye otobüsleri ve turlarla ulaşım sağlanır.