İzmir ve Efes: 2 Günlük Gezi Rotası

İzmir'i iki günde gezmenin en verimli yolu, şehri ve çevresini ikiye ayırmak: bir gün Selçuk–Efes hattında antik dünyaya, bir gün de İzmir merkezde Ege'nin gündelik ritmine. İki bölge arası yaklaşık bir saat; Selçuk'a İzmir'den banliyö treni (İZBAN) ile de gidilir, bu yüzden araçsız gezenler için de uygun bir plan.

Efes yazın öğleden sonra çok sıcak ve gölgesizdir; ilk günü sabaha kurmak hem serinlik hem tenha fotoğraf demek. İkinci gün İzmir merkez daha esnek — deniz kenarı ve çarşı akşama kadar keyifli. Bu yazıdaki her durak, Rotadaş İzmir rehberinde konumu ve tarihçesiyle kayıtlı; durak adına tıklayıp haritada açabilirsiniz.

İzmir, 1922'deki büyük yangının ardından büyük ölçüde yeniden kurulmuş, geniş bulvarlı modern bir liman şehri; bu yüzden tarih burada İstanbul'daki gibi sokak sokak değil, adalar hâlinde toplanmıştır — Agora, Kadifekale, Kemeraltı gibi noktalarda. İki günlük plan için merkezde, tramvay hattına yakın konaklamak hem Selçuk trenine hem sahile erişimi kolaylaştırır. Şehir Akdeniz iklimiyle yılın büyük bölümünde gezmeye uygun; yalnız Temmuz–Ağustos öğlenleri antik alanlar için fazla sıcak olabilir.

Antik çağın en iyi korunmuş kentlerinden birinde bir gün.

Güne Efes Antik Kenti ile başlayın. Mermer döşeli Kuretler Caddesi'nden aşağı yürüdükçe cephesi ayağa kaldırılmış Celsus Kütüphanesi ve 25 bin kişilik Büyük Tiyatro karşınıza çıkar — Roma döneminin bir liman kentinin ölçeğini burada gerçekten hissedersiniz. Yol boyunca Hadrian Tapınağı'nın işlemeli kemeri, meclis binası Odeon ve zengin Roma ailelerinin yaşadığı Yamaç Evler (ayrı biletle, cam yürüyüş yolundan gezilen mozaik ve freskleriyle) sırayla görülür. Üst kapıdan girip aşağı kapıya doğru yürümek, hem yokuş aşağı hem güneşi arkanıza almak demek; alanın tamamı yavaş gezildiğinde rahat yarım gün alır.

Efes çıkışında iki durak birbirine yakın: kentte bulunan eserlerin sergilendiği Selçuk Efes Müzesi ve Selçuk'un tepesindeki Meryem Ana Evi — hem Hristiyan hem Müslümanlarca ziyaret edilen, çam ormanının içinde sakin bir noktadır. Antik dünyanın yedi harikasından Artemis Tapınağı'nın kalıntıları da Selçuk merkezindedir; bugün tek bir sütunu ayakta kalsa da yerini görmek tarihle bağ kurdurur. Vaktiniz varsa öğleden sonrayı, taş evleri ve şarap bağlarıyla bilinen Şirince köyünde bir çay molasıyla kapatın; Selçuk'a on beş dakika mesafede.

Antik Smyrna'dan çarşıya, tepedeki kaleden deniz kıyısına.

İkinci güne İzmir Agorası ile başlayın — antik Smyrna'nın çarşı meydanı, kemerli galerileri ve su sisternleriyle şehrin tam ortasında bir açık hava müzesi. Buradan yokuş yukarı Kadifekale'ye çıkın; İzmir körfezini bütün olarak gören bu tepe, aynı zamanda antik kentin akropolüydü. Yamacına oyulmuş, son yıllarda gün yüzüne çıkarılan Smyrna Antik Tiyatrosu da bu rotanın üzerinde.

Öğleden sonra sahile inin. Konak Meydanı ve simgesel İzmir Saat Kulesi şehrin buluşma noktası; hemen arkasında Kemeraltı Çarşısı, hanları, küçük camileri ve esnaf lokantalarıyla saatlerce dolaşılır. Karataş'taki tarihi Asansör ile yamacın üstüne çıkıp körfezi gün batımında izleyin. Kültür molası isteyenler için İzmir Etnografya Müzesi ve geniş Kültürpark yürüme mesafesinde. Akşamı Kordon boyunda geçirin: Cumhuriyet Meydanı ve Atatürk Anıtı'ndan Alsancak'a uzanan deniz kıyısı, İzmirlilerin gün batımı yürüyüşü yaptığı yer; yol üstündeki eski garda TCDD Demiryolu Müzesi küçük bir mola.

İzmir mutfağı sabah başlar: susamlı gevrek (simit), boyoz, kumru ve zeytinyağlılarla zengin bir Ege kahvaltısı şehrin klasiğidir. Öğleyi Kemeraltı içindeki esnaf lokantalarında, akşamı Alsancak'ın meyhanelerinde geçirmek İzmir'in gündelik keyfini tamamlar. Ege'nin otlarıyla yapılan zeytinyağlı mezeler, enginar ve deniz mahsulleri bu mutfağın imzası; Urla ve Sığacık tarafında taze balık, merkezde ise izmarit tava ve söğüş öne çıkar.

Üç güne çıkarsanız İzmir'in çevresi Ege'nin en zengin köşelerinden.

Kuzeye giderseniz antik Bergama (Pergamon) sizi bekliyor: dünyanın ilk sağlık merkezlerinden Asklepion, dik yamaçtaki akropol ve bugün de canlı Bergama Kapalı Çarşısı. Batıda Urla yarımadası, denize sıfır Klazomenai ile şarap kültürünün antik merkezi Teos'u bir araya getirir. Deniz ve akşam keyfi isteyenler ise Çeşme yarımadasına yönelir: Çeşme Kalesi ve Müzesi, taş evleri ve rüzgârıyla Alaçatı. Bergama'nın parşömen (Bergama kâğıdı) geleneği kentin antik kütüphanesinden dünyaya yayılmıştı; akropolden Kızıl Avlu'ya inen patika iki bin yıllık dokuyu adım adım gösterir. Urla'nın bağ yolu ise son yıllarda butik şaraplarıyla ayrı bir rota oldu.

İki gün sonunda İzmir'in iki yüzünü de görmüş olursunuz: bir yanda insanlığın en eski kent belleklerinden Efes, öte yanda denize sırtını hiç dönmemiş, çarşısında ve kordonunda hayatın hızlanmadığı bir Ege şehri. İkisini aynı rotada birleştirmek, bu coğrafyayı anlamanın en kısa yolu; üçüncü bir gün eklerseniz Bergama ya da Çeşme rotayı taçlandırır. Kısacası İzmir, antik çağla deniz kenarı keyfini aynı bilette sunan ender şehirlerden; acele etmeden gezmek bu şehrin en doğru kullanımıdır.