Özkonak Yeraltı Şehri

Nevşehir'in Avanos ilçesine bağlı Özkonak kasabasında İdiş Dağı'nın kuzey yamaçlarında yer alan Özkonak Yeraltı Şehri, 1972 yılında tesadüfen keşfedilen ve diğer yeraltı şehirlerinden farklı mimari savunma detaylarına sahip tescilli bir kaya yerleşimidir. Şehrin en özgün mimari niteliği; sürgü taşlarının üzerinde düşmana kızgın yağ dökmek ve ok fırlatmak amacıyla açılmış dar delikler ile katlar arasında haberleşmeyi sağlayan ince boru tünelleridir. Dört katı temizlenmiş olan yerleşimde geniş hayvan ahırları, şırahane, kilerler, mutfaklar, oturma mekanları ve derin bir su kuyusu yer alır. Geniş galeri boşlukları odaların ferah biçimde birbirine bağlanmasını sağlar. Avanos ilçe merkezine on dört kilometre uzaklıkta konumlanır; asfalt yolla ulaşım rahattır. Müzekart ile ziyaret edilebilen örenyerinde otopark ve dinlenme alanları mevcuttur. Derinkuyu ve Kaymaklı'ya kıyasla daha az kalabalık olduğundan yeraltı mimarisini sakin bir tempoda incelemek isteyen gezginler için elverişli bir ziyaret noktasıdır. Kaya içine açılan su kanalları ve erzak depoları, kuşatma altındaki toplulukların aylarca süren hayatta kalma mücadelesini somut biçimde sergiler.